ආයුබෝවන්! ඔයා සමහරවිට රස කර කර ඉස්සො, කකුළුවො එහෙම කන කෙනෙක් වෙන්න ඇති. ඒත් සමහර අයට මේ වගේ කෑම ඇලජික් වෙන්න පුළුවන් කියන එක ඔයා අහලා තියෙනවද? මේක ඇත්තටම ටිකක් බය හිතෙන දෙයක් තමයි, ඒත් හරියට දැනුවත් වෙලා හිටියොත් ගොඩක් ප්‍රශ්න අඩු කරගන්න පුළුවන්. අද අපි කතා කරමු මේ `(Shellfish https://nirogilanka.com/parents-shellfish-allergy/

ඔයාගේ පුංචි පැටියා නිතරම ලෙඩ වෙනවද? එක ලෙඩක් හොඳ වෙන්නත් කලින් තව ලෙඩක් එනවද? සමහර වෙලාවට මේක සාමාන්‍ය දෙයක් වුණත්, හරිම කලාතුරකින් දකින්න ලැබෙන, ඒත් ගොඩක් බරපතළ තත්ත්වයක් නිසාත් මෙහෙම වෙන්න පුළුවන්. අන්න ඒ වගේ තත්ත්වයක් තමයි SCID (Severe Combined Immunodeficiency) කියන්නේ. https://nirogilanka.com/parents-severe-immunodeficiency/

ඔයාගේ දරුවාගේ ඇඟේ නිකන්ම වගේ තැලීම්, පොඩි රතු ලප එහෙම දකිනකොට හිතට ලොකු බයක් දැනෙනවා නේද? සමහර වෙලාවට පොඩි සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවක් හැදිලා ඉවර වුණාට පස්සෙත් මේ වගේ දේවල් දකින්න පුළුවන්. https://nirogilanka.com/parents-immune-thrombocytopenia/

ඔයා සමහරවිට පෝලියෝ (Polio) ගැන අහලා ඇති. ඉස්සර කාලේ නම් මේක ගොඩක් දෙනෙක්ට බය වෙන්න හේතුවක් වුණු ලෙඩක්. මොකද, මේකෙන් අංශභාගය හැදිලා, සමහර වෙලාවට ජීවිතේටත් හානි වෙන්න පුළුවන්කම තිබුණා. හැබැයි දැන් නම් එහෙම බය වෙන්න දෙයක් නෑ, මොකද එන්නත් නිසා මේ ලෙඩේ ගොඩක් දුරට පාලනය වෙලා තියෙන්නේ. https://nirogilanka.com/parents-polio/

ඔයා සමහරවිට එබෝලා `(Ebola)` කියන නම පත්තරෙන් හරි ටීවී එකෙන් හරි අහලා ඇති නේද? ඇත්තටම මේ නම ඇහෙනකොටත් පොඩි බයක් දැනෙනවා තමයි, මොකද මේක ටිකක් දරුණු, ඒ වගේම ජීවිතයටත් තර්ජනයක් වෙන්න පුළුවන් රෝගයක්. ඒත් හරියට දැනුවත් වෙලා, අවශ්‍ය පියවර ගත්තොත් අපිට මේ වගේ රෝග වලින් ආරක්ෂා වෙන්න පුළුවන්. https://nirogilanka.com/parents-ebola/

සමහර වෙලාවට ඔයා දැකලා ඇති ඔයාගේ පොඩිත්තා එකපාරටම අමුතු විදිහට, හරියට බල්ලෙක් බුරනවා වගේ කහිනවා. ඒ එක්කම හුස්ම ගන්නකොටත් අමුතු සද්දයක් එනවා. මේක තමයි අපි ගොඩක් වෙලාවට ක්‍රූප් (Croup) කියලා කියන්නේ. https://nirogilanka.com/parents-croup/

ඔයාගේ පොඩිත්තගේ ඇඟ රත් වෙලා, උණ වගේ දැනෙනකොට අම්මා කෙනෙක් විදියට, තාත්තා කෙනෙක් විදියට හිතට ලොකු බයක් දැනෙන එක සාමාන්‍ය දෙයක්. "අනේ මගේ පුතාට/දුවට මොකද මේ?" කියලා හිත කලබල වෙනවා නේද? ඒත් ඔයා දන්නවද, උණ කියන්නේ හැම වෙලේම නරක දෙයක්ම නෙවෙයි. https://nirogilanka.com/parents-fever-sheet-2/

ඔයාට සමහර වෙලාවට බඩේ අමාරුවක් හැදෙනවා ඇති නේද? අපි සාමාන්‍යයෙන් හිතන්නේ ගැස්ට්‍රයිටිස් (Gastritis) වගේ පොඩි දෙයක්, නැත්නම් කෑම ටිකක් වැඩිපුර කාලා වගේ කියලා. ඒත් හැම බඩේ අමාරුවක්ම එහෙම සරල දෙයක් නෙවෙයි, සමහර වෙලාවට ඒක ටිකක් බරපතල, ඉක්මනින් අවධානය යොමු කරන්න ඕන තත්ත්වයක් වෙන්න පුළුවන්. https://nirogilanka.com/kids-peritonitis/

කනේ කැක්කුම කියන්නේ හරිම කරදරකාරී දෙයක් නේද? සමහර වෙලාවට පොඩි කැක්කුමක් වගේ පටන් අරගෙන, දවසම එපා කරවන තරමට වැඩි වෙන්නත් පුළුවන්. ඉතින් ඔයාටත් කවදාහරි කනේ කැක්කුමක් ඇවිත් තියෙනවා නම්, එහෙමත් නැත්නම් ඔයාගේ දරුවෙක් මේ ගැන පැමිණිලි කරනවා නම්, මේ ලිපිය ඔයාට ගොඩක් වැදගත් වෙයි. https://nirogilanka.com/kids-otalgia/

ඔයා කවදාහරි හිතලා තියෙනවද ඔයාගේ ඇඟ ඇතුළේ තියෙන මේ කොඳු ඇට පෙළ, එහෙමත් නැත්නම් අපි කතා කරන විදිහට "කොන්ද" කියන එක කොච්චර වටිනවද කියලා? මේක නිකන්ම නිකන් ඇට කෑලි ටිකක් එකතු වෙච්ච දෙයක් නෙවෙයි. https://nirogilanka.com/10040-spine-structure-and-function/

අද අපි කතා කරන්න යන්නෙ අපේ මොළේ හරිම වැදගත් වැඩක් කරන විදිහක් ගැන. ඒ තමයි 'ප්‍රොසෙසින් ස්පීඩ්' (Processing Speed) කියන එක. සමහරවිට ඔයා මේ වචනෙ අහලත් ඇති. සරලවම කිව්වොත්, මේකෙන් කියන්නෙ අපේ මොළේ කොච්චර ඉක්මනට තොරතුරු අරගෙන, ඒවා තේරුම් අරගෙන, ඒවට ප්‍රතිචාර දක්වනවද කියන එකයි. https://nirogilanka.com/processing-speed/

ඔයාටත් සමහර වෙලාවට හිත එක තැනක තියාගන්න අමාරුද? එකපාරටම හිතේ සතුට පිරිලා ඉතිරිලා යනව වගේ දැනෙනවද? ආයෙත් ටිකකින් ලෝකෙම එපා වෙලා, කිසිම දෙයක් කරකියාගන්න බැරුව හිත වැටෙනවද? මේ වගේ හිතේ ස්වභාවයේ ලොකු වෙනස්කම් එක්ක ජීවත් වෙන එක හරිම අමාරුයි නේද? https://nirogilanka.com/mood-stabilizers/

ඔයාගේ ඇඟේ තියෙන කැල්සියම් ගැන ඔයා මොනවද දන්නේ? අපි හැමෝම දන්නවා අස්ථි වලට, දත් වලට කැල්සියම් ඕන කියලා. ඒත් ඔයා දන්නවද, ලේ වල තියෙන කැල්සියම් වර්ගයක් තියෙනවා, ඒක ටිකක් විශේෂයි. අපි අද කතා කරන්න යන්නේ අන්න ඒ ‘අයනයිස්ඩ් කැල්සියම්’ (Ionized Calcium) කියන ජාතිය ගැන. https://nirogilanka.com/ionized-calcium/

සමහර දවස්වලට ඔයාටත් කිසිම දෙයක් කරන්න හිතෙන්නෙ නැතුව, නිකන්ම මහන්සි වගේ, කිසිම සතුටක් නැහැ වගේ දැනිලා තියෙනවද? එහෙම වෙලාවට අපි හිතන්නෙ සමහරවිට මේක නිකන්ම තියෙන මූඩ් එකක් වෙන්න ඇති කියලා. ඒත්, ඔයා දන්නවද, මේකට අපේ මොළේ තියෙන පුංචි රසායනික ද්‍රව්‍යයක් වන ඩොපමයින් `(Dopamine)` https://nirogilanka.com/22588-dopamine-deficiency/

අපි කෙනෙක් දිහා බලද්දී මුලින්ම අවධානය යොමු වෙන දෙයක් තමයි ඇස් දෙක. ඒ ඇස් වල පාටත් එක්කෙනාගෙන් එක්කෙනාට කොච්චර වෙනස්ද නේද? සමහරුන්ගේ තද දුඹුරු පාටයි, තව සමහරුන්ගේ ලා නිල් පාටයි, කොළ පාටයි, අළු පාටයි... ඇත්තටම මේ ඇස් වලට පාට ලැබෙන්නේ කොහොමද? අපි අද කතා කරමු මේ ලස්සන ඇස් පාටවල් ගැන. https://nirogilanka.com/21576-eye-colors/

Unmasking Mouth Ulcer: Causes, Care & When to WorryLearn about mouth ulcer causes, symptoms, and treatments. Understand when a common mouth ulcer might need a doctor's attention and how to find relief.#aphthousulcer #cankersore #mouthsore #mouthulcer #oralhealth #orallesion
Dr. Priya Sammani ( MBBS, DFM ) https://refreshbalance.com/mouth-ulcer/

අපි හැමෝම ආසයි නේද සමහර වෙලාවට ඔහොම වාහනයක් අරගෙන ටිකක් දුරකට යන්න? සමහරවිට මුහුදු වෙරළකට, එහෙමත් නැත්නම් නෑදෑ ගෙදරක, නැත්නම් යාළුවොත් එක්ක පොඩි ට්‍රිප් එකක්... මොනවා වුණත්, පාරේ යන මේ ගමන් (Road Trip) කියන්නේ නම් හරිම සුන්දර අත්දැකීමක් වෙන්න පුළුවන්. https://nirogilanka.com/teens-road-trip/

Why Is My Tooth Loose? About Tooth LuxationLearn about tooth luxation, a dental injury where a tooth is dislodged. Understand its causes, symptoms, types, and treatment options to save your tooth.#childdentalinjury #dentalinjury #dislodgedtooth #loosetooth #saveatooth #toothluxation #toothtrauma
Dr. Priya Sammani ( MBBS, DFM ) https://refreshbalance.com/tooth-luxation/

ඔයාට හරි ඔයාගේ දරුවාට හරි සමහර කෑම වර්ග කෑවම විවිධ අපහසුතා ඇතිවෙනවා ඔයා දැකලා තියෙනවද? සමහර වෙලාවට ඒක සරල කැසීමක් විතරක් වෙන්න පුළුවන්, ඒත් සමහර වෙලාවට ටිකක් බරපතල විදියට හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතා දක්වා යන්නත් පුළුවන්. ඉතින් අද අපි කතා කරන්නේ මේ කෑම නිසා ඇතිවෙන ආසාත්මිකතා, ඒ කියන්නේ කෑම අසාත්මිකතාව ( https://nirogilanka.com/kids-food-allergies/

අපි හැමෝම ආසයි නේද සමහර වෙලාවට ඔහොම වාහනයක් අරගෙන ටිකක් දුරකට යන්න? සමහරවිට මුහුදු වෙරළකට, එහෙමත් නැත්නම් නෑදෑ ගෙදරක, නැත්නම් යාළුවොත් එක්ක පොඩි ට්‍රිප් එකක්... මොනවා වුණත්, පාරේ යන මේ ගමන් (Road Trip) කියන්නේ නම් හරිම සුන්දර අත්දැකීමක් වෙන්න පුළුවන්. https://nirogilanka.com/teens-road-trip/

අද කාලේ අපි හැමෝම වගේ කාර්යබහුලයි නේද? උදේ නැගිට්ට වෙලේ ඉඳන් රෑ නින්දට යනකම් එක දිගට වැඩ. මේ අතරේ සමහර වෙලාවට ජීවිතේ තියෙන පොඩි පොඩි සතුටු, හොඳ දේවල් අපිට මගහැරෙනවා. එහෙම වෙද්දි හිතට දුකක්, කලකිරීමක් එන එක සාමාන්‍යයි. https://nirogilanka.com/teens-gratitude-practice/

කක්කල් කැස්ස කියන්නේ පොඩි අයට විතරක් නෙවෙයි, සමහර වෙලාවට වැඩිහිටියන්ටත් හැදෙන්න පුළුවන්, ටිකක් විතර කරදරකාරී ලෙඩක්. මේක ඇත්තටම ශ්වසන පද්ධතියට බලපාන ආසාදනයක්. හුස්ම ගන්නකොට එන අමුතු 'වූප්' සද්දෙයි, එක දිගට එන කැස්සයි තමයි මේකේ ප්‍රධාන ලක්ෂණ. https://nirogilanka.com/parents-whooping-cough/

අපේ පොඩිත්තෝ එළිමහනේ සෙල්ලම් කරනවා දකින එක තරම් සතුටක් තවත් නෑ නේද? ඒත් ඉතින් සමහර වෙලාවට මදුරුවෝ, කිනිතුල්ලෝ වගේ කෘමි සත්තුන්ගෙන් එයාලට කරදර සිද්ධ වෙනවා. පොඩි කෘමි දෂ්ටනයක් වුණත් සමහර වෙලාවට ලොකු කරදරයක් වෙන්න පුළුවන්. ඉතින් මේ කෘමීන්ගෙන් බේරෙන්න අපි පාවිච්චි කරන කෘමි විකර්ෂක (Insect https://nirogilanka.com/parents-repellent-use-safety/

අම්මේ තාත්තේ, ඔයාගේ පොඩි දරුවට සමහර වෙලාවට මුත්‍රා කරනකොට අමාරුයි කියලා කියනවද? එහෙමත් නැත්නම් නිකන්ම උණ එනවද? මේවා සමහරවිට මුත්‍රා ආසාදනයක ලක්ෂණ වෙන්න පුළුවන්. බය වෙන්න කාරියක් නෙවෙයි, මේක දරුවන්ට සුලබව හැදෙන දෙයක්. https://nirogilanka.com/parents-urinary/

ඇදුම කිව්වම සමහරු ටිකක් බය වෙනවා නේද? හුස්ම ගන්න අමාරු වෙනකොට, පපුව හිරවෙනවා වගේ දැනෙනකොට, සමහර වෙලාවට රෑට නින්දෙනුත් ඇහැරෙනකොට එහෙම බයක්, කලකිරීමක් ඇතිවෙන එක සාමාන්‍යයි. ඒත් ඔයාට කියන්න තියෙන හොඳම ආරංචිය තමයි, ඇදුම (Asthma) https://nirogilanka.com/teens-asthma-mgmt/